Grote tegels zagen zonder breuk begint vaak met de vraag of je wel moet zagen. Bij tegels van 60 x 120 cm of groter gaat het zelden mis door de tegel alleen: meestal is de oorzaak spanning in het materiaal, te weinig ondersteuning, te veel druk of een blad dat niet bij het materiaal past. Wie die vier punten vooraf regelt, verkleint de kans op een gebroken of afgesplinterde plaat aanzienlijk.
Waarom grote tegels breken
Niet elke tegel laat zich netjes breken. Volgens Rubi komt dat door inwendige spanning in de tegel: dan is toch een zaagmachine nodig, en soms moet je zelfs in stappen zagen, omdat de tegel door de spanning tijdens het zagen kan uitbreken. Daarnaast speelt de techniek mee. Snijd je te snel, dan ontstaat geen doorlopende snijlijn en kan de tegel bij het breken ongecontroleerd scheuren. Snijd je te langzaam of met te veel druk, dan neemt de kans op afbrokkelen en een ruwe rand toe. Stoppen halverwege geeft een onzuivere breuk.
Snijden: de meeste grote tegels kunnen het
“Als je kunt snijden, snijd dan”, is het advies van Rubi: een tegelsnijder is sneller, stiller, goedkoper en vrijwel stofvrij. Let bij grote formaten wel op twee waarden:
- Breekkracht. Voor een gesneden porcellanato-tegel van 10 mm dik is minstens 800 kg breekkracht nodig. Is de tegel dikker dan de breekcapaciteit van de snijder, dan kun je hem wel snijden, maar niet breken.
- Snijlengte. Tegelsnijders gaan tot 180 cm. Ter vergelijking: de Rubi TR-MAGNET (71 cm, 800 kg) is bedoeld voor tegels tot 15 mm, de TX-MAX (tot 125 cm, 1200 kg) voor grotere formaten en de Rubi TZ (tot 180 cm, 1500 kg) voor dikke en grote tegels tot ongeveer 21 mm.
Bij het breken zelf maakt de plek het verschil. Breek zo dicht mogelijk bij de steun van de geleidestangen, dus vooraan of achteraan de snijder, zodat de kracht niet wegvloeit. Zet de breekvleugel 1 tot 2 cm van de tegelrand en geef een korte, droge tik. Haal altijd tegelresten onder de breekplaten weg: anders kan zelfs een perfect gesneden tegel verkeerd breken. En vervang een versleten snijwieltje op tijd.
Zagen: wanneer de machine nodig is
Een elektrische zaagmachine is de keuze voor tegels van grote hardheid of dikte, voor zichtbare sneden en voor verstek. Rubi zet de voor- en nadelen in een vergelijking van tegelsnijder en zaagmachine op een rij: een machine geeft een superieure afwerking, maar is trager, zwaarder en heeft stroom en onderhoud nodig. Gaat het vooral om strakke rechte sneden, dan bieden machines met een mobiele zaagkop zonder verstekfunctie de hoogste precisie, omdat ze minder bewegende delen hebben.
Twee werkwijzen verkleinen de kans op breuk:
- Nat zagen waar het kan. Dat geeft een betere afwerking en minder kans op breuk dan droog zagen.
- Dikke of gespannen tegels in stappen zagen. Maak de eerste snede niet te ondiep, anders kan het blad vastlopen.
Bezuinig ook niet op de diamantschijf: een schijf voor harde materialen is volgens Rubi essentieel om grote tegels zonder afbrokkelen te zagen.
Het juiste zaagblad voor porcellanato
Zaag je droog met een haakse slijper, dan zijn er twee gangbare typen:
- Turbo-blad (bijvoorbeeld de Rubi TCR): fijne zaagsnede in porselein en een hoge zaagsnelheid. Het blad is dun, 1,4 mm bij 115 en 125 mm, en daarom niet geschikt voor verstek.
- Doorlopend blad (bijvoorbeeld de Rubi CPR): voor het droog zagen van harde tegels tot 25 mm dik.
Bladen dunner dan 2 mm zijn niet geschikt voor verstek. Bij heel dikke materialen met een doorlopende kroon adviseert Rubi in stappen in te zagen. Dat verbetert de stofafvoer en de koeling van het blad en verlengt de standtijd. Stem blad en machine altijd af op de voorschriften van de fabrikant.
Grote tegels zagen zonder breuk: stof en checklist
Zagen geeft stof, snijden vrijwel niet. Dat is nog een reden om eerst te kijken of een tegel te snijden is. Moet je zagen, dan beperken systemen die de stofdeeltjes afremmen de blootstelling. Op zaagmachines zoals de Rubi DC-250 Python is zo’n systeem (ZERO DUST) door TNO beoordeeld: tot 3 uur keramische platen zagen of 1 uur natuursteen binnen veilige blootstellingswaarden. Volg voor bescherming altijd de voorschriften bij de machine.
Gebruik deze checklist voordat je begint:
- Kan de tegel gesneden worden, of vraagt spanning of dikte om zagen?
- Passen breekkracht en snijlengte van de snijder bij tegeldikte en formaat?
- Ligt de tegel volledig ondersteund en zijn de breekplaten vrij van resten?
- Past het blad bij porcellanato, dikte en de gewenste snede?
- Zaag je nat waar dat kan, en dikke of gespannen tegels in stappen?
Twijfel je nog over het formaat zelf, lees dan eerst hoe je tegels voor de badkamer kiest. Wil je in een bestaande badkamer helemaal niet zagen, dan kunnen wandpanelen over de tegels een alternatief zijn. Maak bij twijfel altijd eerst een proefsnede: dat kost minder dan een gebroken plaat.
